ZLDR Luchtfabriek: een blik op het mijnverleden

Welkom in ZLDR Luchtfabriek. De plek waar het mijnverleden verder leeft en tastbaar wordt. Hier maak je kennis met het mijnverleden zoals het toen was: rauw en indrukwekkend.

Een stukje geschiedenis

De eerste steenkool werd pas in 1930 in Heusden-Zolder naar boven gehaald. Heusden-Zolder was de laatste van de zeven Kempense mijnen die in productie ging, hoewel de eerste boringen al in 1907 plaatsvonden.

Maar, dat leverde ook meteen een voordeel op. Want door deze late start, beschikte de mijn van Zolder over moderne installaties en werd deze steeds verder gemoderniseerd. Zo maakten ze gebruik van een snelle skip-installatie.

In 1964 ontstond er een fusie met de mijn van Houthalen. De gangen werden ondergronds met elkaar verbonden waardoor er een gigantisch netwerk ontstond. Tijdens de gloriedagen van de mijn werkten er duizenden mijnwerkers van tientallen verschillende nationaliteiten boven- en ondergronds in Heusden-Zolder.

Maar ondanks de moderne infrastructuur en de duizenden werkkrachten, was de concurrentie van buitenlandse steenkool, aardolie en kernenergie moordend. Dit leidde uiteindelijk tot de sluiting van de mijn in Zolder op 30 september 1992.

De mijnsite van Zolder was de laatste steenkoolmijn in de BeNeLux die definitief de deuren sloot. En markeerde zo het definitieve einde van de steenkoolwinning in België en Nederland.

Een nieuwe toekomst

Na jaren van leegstand kregen de gebouwen een nieuwe bestemming.

• De elektriciteitscentrale werd gerestaureerd en vervult nu de functie van een prachtige evenementenhal. Deze word momenteel gerund door Watt17 van Witti.

• Het ophaalgebouw werd de nieuwe stek voor CVO De Verdieping.

• Het administratief hoofdgebouw beleeft een tweede jeugd als thuishaven voor verschillende bedrijven én een moderne kringloopwinkel, vzw Reset.

• Het groot magazijn: vroeger was dit de logistieke supermarkt van de mijnsite. Vandaag is dit reusachtige gebouw eigendom van The Max Eventcenter. Zij kleedden de ruimtes in als eventzalen én een echte VR-speelhal.

En dan is er nog ZLDR Luchtfabriek

Het zijn stuk voor stuk prachtige monumentale gebouwen waar de geschiedenis zichtbaar blijft. Maar wil je écht een blik werpen op het mijnverleden? Dan is ZLDR Luchtfabriek de plek waar je moet zijn.

Wanneer je door de schuifdeuren stapt, wordt je al begroet door een gigantische ventilator. Dit systeem draaide dag en nacht om het werk in de mijn mogelijk te maken.

Het gevoel van grootsheid laat je niet los. Want zodra je het onderdek betreedt, kom je in de longen van de mijnsite terecht. Hier zorgden men voor de toe- en afvoer van lucht en water doorheen de volledige mijnsite.

Ga de trappen op naar de tweede verdieping (of neem de lift) en kijk je ogen uit in de compressorenzaal. Precies zoals hij was tijdens de gloriedagen van de mijn. Hier vind je alle kleine en grote machines die ervoor zorgden dat alles bleef werken.

Ook de laadbrug die gebruikt werd om herstellingen uit te voeren, is hier nog steeds te bekijken. Maar ook de koepeschijf is een indrukwekkende installatie. Dit systeem droeg de kabel voor de bediening van de lift.

Op de derde verdieping aanschouw je het geheel en krijg je een overzicht over de volledige compressorenhal. Druk op de knop en houd je handen aan de oren, want je krijgt nu het geluid te horen waarin de mijnwerkers iedere dag moesten werken. Oorverdovend? Ga het zelf ontdekken.

Net zoals vroeger

Alle installaties staan nog precies op de plek waar ze vroeger stonden. Op de grond zal je nog aftekeningen zien van extra installaties, want de dubbele installaties werden wel weggehaald.

Getuigenissen en extra informatie

Wil je alles op eigen tempo ontdekken, maar toch wat kennis opdoen? Bij iedere installatie staan panelen met informatie. Ook enkele oud-mijnwerkers geven je graag wat extra informatie aan de hand van ingesproken videoboodschappen.

Of laat een gids je rondleiden

Wil je de verhalen uit eerste hand horen? Dan staan onze gidsen voor je klaar. Reserveer jouw rondleiding hier.